İçeriğe geç
Basketbol · Oyun kuralı

Basketbolda 3 saniye kuralı nedir?

üç sa·ni·ye ku·ra·lı isim tamlaması

Yazan: Editör ekibiSon güncelleme: Okuma: yaklaşık 4 dakika

Basketbol sahasının yarısının yukarıdan planı: pota ve arkalık önündeki boyalı kısıtlamalı alan vurgulu; direk saha dışında.
Temsili çizim.

Kısa tanım

3 saniye kuralı, basketbolda takımı ön sahada canlı topu kontrol ederken ve oyun saati çalışırken bir oyuncunun rakibin kısıtlamalı alanında arka arkaya 3 saniyeden fazla kalmasını yasaklar. İhlal edilirse top, ihlale en yakın yerden oyuna sokulmak üzere rakibe verilir. Kural FIBA ve TBF metinlerinde Madde 26'dır.

İçindekiler
  1. Kısıtlamalı alan neresidir?
  2. 3 saniye sayımı ne zaman başlar ve durur?
  3. Serbest atış sırasında 3 saniye sayılır mı?
  4. Hangi durumlarda oyuncuya izin verilir?
  5. 3 saniye ihlalinin cezası nedir?
  6. Örnek durumlarda karar ne olur?
  7. NBA'de 3 saniye kuralı farklı mı?
  8. Savunma oyuncusu için 3 saniye kuralı var mı?
  9. Kaynakça

Kısıtlamalı alan neresidir?

Kısıtlamalı alan, potanın önünde sahaya çizilmiş dikdörtgen alandır. Dip çizgi, uzatılmış serbest atış çizgisi ve dip çizgiden başlayan iki çizgiyle sınırlanır; bu iki çizginin dış kenarları dip çizginin orta noktasından 2,45 metre uzaktadır.[1][3] Serbest atış çizgisinin uzak kenarı, dip çizginin iç kenarından 5,80 metre uzaktadır.[1][3] Dolayısıyla alan dış kenarlardan 4,90 metre genişliğinde, 5,80 metre derinliğindedir. Dip çizgi hariç alanı sınırlayan çizgiler kısıtlamalı alanın parçasıdır.[1][3]

Bu yüzden çizgiye basan oyuncu alanın içinde sayılır. Kurala göre oyuncunun kısıtlamalı alanın dışında sayılması için iki ayağını da alanın dışındaki sahaya basması gerekir.[1][3]

3 saniye sayımı ne zaman başlar ve durur?

Sayım için üç koşul birlikte aranır: oyuncunun takımı canlı topu kontrol etmeli, top ön sahada olmalı ve oyun saati çalışmalıdır.[1][3] Koşullardan biri kalkarsa kural işlemez. Örneğin oyuna sokma sırasında top, saha dışındaki oyuncunun elindeyken takım arkadaşı kısıtlamalı alanda 3 saniyeden fazla kalabilir; takım topu kontrol eder ama oyun saati henüz başlamamıştır.[2][4]

Şut için top elden çıktığında takımın top kontrolü sona erer. Kısıtlamalı alanda 2,5 saniye kalan bir oyuncu şut atar, top arkalığa ve çembere değmez ve ribaundu yine o alırsa ihlal yoktur; ribaundla takım yeni bir top kontrolü kazanır.[2][4] Sayımdan kaçmak için dip çizgiden saha dışına çıkıp kısıtlamalı alana yeniden girmek ise 3 saniye ihlalidir.[2][4]

Serbest atış sırasında 3 saniye sayılır mı?

Hayır. Top canlıyken hakem düdük çaldığında oyun saati durur ve serbest atışlar saat dururken kullanılır; 3 saniye sayımı ise yalnız oyun saati çalışırken yapılır.[1][3] Son serbest atış başarısız olur ve top canlı kalırsa oyun saati, topa sahadaki bir oyuncu dokunduğunda yeniden çalışır.[1][3] Ribaundu alan takım topu ön sahada kontrol ettiği andan itibaren o takımın oyuncuları için sayım yeniden başlar.[1]

Serbest atış sırasında kısıtlamalı alanı süre değil yerleşim kuralları düzenler: ribaund yerlerindeki oyuncular top atıcının elinden çıkana kadar kısıtlamalı alana giremez; atıcı da top sepete girene ya da çembere değene kadar serbest atış çizgisine basamaz ve kısıtlamalı alana giremez.[1][3]

Hangi durumlarda oyuncuya izin verilir?

FIBA ve TBF kurallarına göre aşağıdaki durumlardaki oyuncuya izin verilmelidir:[1][3]

  1. Kısıtlamalı alanı terk etmeye çalışan oyuncu.
  2. Kendisi ya da takım arkadaşı atış halindeyken, top şut için elden çıkıyorken ya da yeni çıkmışken kısıtlamalı alanda bulunan oyuncu.
  3. Kısıtlamalı alanda arka arkaya 3 saniyeden az kaldıktan sonra şut atmak için alanda dripling yapan oyuncu.

3 saniye ihlalinin cezası nedir?

3 saniye bir ihlaldir. FIBA ve TBF kurallarında ihlalin cezası, kurallarda aksi belirtilmedikçe, topun ihlale en yakın yerden oyuna sokulmak üzere rakibe verilmesidir; oyuna sokma arkalığın tam arkasından yapılmaz.[1][3]

NBA’de hücum 3 saniyesinin cezası top kaybıdır; top rakibe, serbest atış çizgisi uzantısı hizasında yan çizgiden verilir.[5]

Örnek durumlarda karar ne olur?

Örnek durumlar ve sonuçları
DurumKuralSonuç
Alanda 2,5 saniye kalan oyuncu şut atar, top arkalığa ve çembere değmez, ribaundu o alırFIBA/TBFGeçerli oyun; yeni top kontrolü başlar[2][4]
Ön sahadan oyuna sokma sırasında top saha dışındaki oyuncunun elindeyken takım arkadaşı alanda 3 saniyeden fazla kalırFIBA/TBFGeçerli oyun; oyun saati başlamamıştır[2][4]
3 saniyeden az kalan oyuncu dip çizgiden saha dışına çıkar, alana yeniden girerFIBA/TBF3 saniye ihlali[2][4]
Bir ayağı çizginin üstünde, diğeri alan dışında duran oyuncuFIBA/TBFAlanın içinde sayılır; sayım sürer[1][3]
Top rakip tarafından vurularak uzaklaştırılırNBAİhlal oluşmaz[5]
Koridorda 3 saniyeden az kalmış oyuncu topu alır, savunmacıyı geriye iterek daha iyi pozisyon ararNBAHücum 3 saniyesi ya da hücum faulü[5]
Oyuncu pas verip hemen koridordan çıkarNBADüdük çalınmaz[5]

NBA’de 3 saniye kuralı farklı mı?

Temel yasak aynıdır, ama alanın tanımı, izinlerin dili ve ceza farklıdır. NBA’de yasak bölge, serbest atış koridorunun dip çizgi ile serbest atış çizgisinin uzak kenarı arasındaki kısmıdır; dip çizgi bu tanımda saha dışına doğru 4 fit (hayali olarak) uzatılır.[5] FIBA izinleri “verilmelidir” diye zorunlu tutar, NBA ise şut eylemindeki ya da alandan çıkmak üzere olan oyuncuya izin “verilebilir” der.[1][5] NBA’nin kural yorumları, süresini aşan hücum oyuncusuna izin verilmemesini, onu uzun süre kontrol edemeyen savunmacının elle kontrole (hand-check) yönelmesiyle açıklar.[5]

FIBA/TBF ve NBA’de 3 saniye kuralı
KonuFIBA / TBFNBA
BölgeKısıtlamalı alan, 2,45 m + 2,45 m genişlik[1][3]16 fitlik koridor, dip çizgiden 4 fit dışarı uzatılmış[5]
Sayım koşuluÖn sahada canlı top kontrolü ve çalışan oyun saati[1]Ön sahada top kontrolü[5]
İzinlerZorunlu (“verilmelidir”)[1]Takdire bağlı (“verilebilir”)[5]
Hücum ihlalinin cezasıİhlale en yakın yerden rakibe oyuna sokma[1]Top kaybı; serbest atış çizgisi hizasından yan çizgide rakibe[5]
Savunma 3 saniyesiKurallarda böyle bir madde yok[1]Var; cezası teknik faul[5]

Savunma oyuncusu için 3 saniye kuralı var mı?

FIBA ve TBF kurallarında yok. Madde 26 yalnız takımı topu kontrol eden oyuncuyu bağlar; savunma oyuncusunun kısıtlamalı alanda kalmasına süre sınırı koyan bir madde bulunmaz.[1][3] NBA’de ise ayrı bir savunma 3 saniyesi kuralı vardır: koridorda ya da dip çizginin 4 fit gerisine uzanan alanda duran savunma oyuncusu, 3 saniye içinde bir rakibi kol mesafesinde aktif olarak savunmalıdır. Şut eylemi, takımın top kontrolünü kaybetmesi ya da savunmacının koridoru tamamen terk etmesi gibi durumlarda sayım askıya alınır.[5] İhlalde teknik faul verilir; hücum takımı topu yan çizgiden kullanır ve şut saati durduğu değerde ya da 14 saniyede, hangisi büyükse, devam eder.[5]

Kaynakça

  1. FIBA. Official Basketball Rules 2026, Temmuz 2026. Madde 2.5.3, 22, 26, 44.2, 50.2. assets.fiba.basketball. PDF. Erişim: 30 Ekim 2026.
  2. FIBA. Official Basketball Rules 2026 – Interpretations, v1.0, Ağustos 2026. Madde 26 (26-1 – 26-5). assets.fiba.basketball. PDF. Erişim: 30 Ekim 2026.
  3. Türkiye Basketbol Federasyonu (TBF). Basketbol Oyun Kuralları 2022 (FIBA 2022 kurallarının Türkçe çevirisi; terim karşılıkları için). Madde 2.5.3, 22, 26, 43.2, 49.2. tbf.org.tr. PDF. Erişim: 30 Ekim 2026 (web.archive.org kopyası, 20 Haziran 2024).
  4. Türkiye Basketbol Federasyonu (TBF). Resmi Basketbol Kuralları 2022 – Resmi Yorumlar, Haziran 2023 v3.0a. Madde 26. tbf.org.tr. PDF. Erişim: 30 Ekim 2026 (web.archive.org kopyası, 12 Haziran 2024).
  5. National Basketball Association (NBA). 2026-27 Official NBA Playing Rules. Kural 10, Bölüm VI ve VII; Comments on the Rules, I. ak-static.cms.nba.com. PDF. Erişim: 30 Ekim 2026.

Bu madde hakkında

Editör ekibi tarafından hazırlandı. İlk yayın , son güncelleme .

Sürüm notları
  1. İlk yayın: FIBA 2026 ve TBF Türkçe metnine göre kısıtlamalı alan, sayımın başlaması ve durması, izinler, ihlal cezası; NBA'de hücum ve savunma 3 saniyesi.

Bu maddede hata ya da eksik mi gördünüz? Düzeltme bildirin.