Kısıtlamalı alan neresidir?
Kısıtlamalı alan, potanın önünde sahaya çizilmiş dikdörtgen alandır. Dip çizgi, uzatılmış serbest atış çizgisi ve dip çizgiden başlayan iki çizgiyle sınırlanır; bu iki çizginin dış kenarları dip çizginin orta noktasından 2,45 metre uzaktadır.[1][3] Serbest atış çizgisinin uzak kenarı, dip çizginin iç kenarından 5,80 metre uzaktadır.[1][3] Dolayısıyla alan dış kenarlardan 4,90 metre genişliğinde, 5,80 metre derinliğindedir. Dip çizgi hariç alanı sınırlayan çizgiler kısıtlamalı alanın parçasıdır.[1][3]
Bu yüzden çizgiye basan oyuncu alanın içinde sayılır. Kurala göre oyuncunun kısıtlamalı alanın dışında sayılması için iki ayağını da alanın dışındaki sahaya basması gerekir.[1][3]
3 saniye sayımı ne zaman başlar ve durur?
Sayım için üç koşul birlikte aranır: oyuncunun takımı canlı topu kontrol etmeli, top ön sahada olmalı ve oyun saati çalışmalıdır.[1][3] Koşullardan biri kalkarsa kural işlemez. Örneğin oyuna sokma sırasında top, saha dışındaki oyuncunun elindeyken takım arkadaşı kısıtlamalı alanda 3 saniyeden fazla kalabilir; takım topu kontrol eder ama oyun saati henüz başlamamıştır.[2][4]
Şut için top elden çıktığında takımın top kontrolü sona erer. Kısıtlamalı alanda 2,5 saniye kalan bir oyuncu şut atar, top arkalığa ve çembere değmez ve ribaundu yine o alırsa ihlal yoktur; ribaundla takım yeni bir top kontrolü kazanır.[2][4] Sayımdan kaçmak için dip çizgiden saha dışına çıkıp kısıtlamalı alana yeniden girmek ise 3 saniye ihlalidir.[2][4]
Serbest atış sırasında 3 saniye sayılır mı?
Hayır. Top canlıyken hakem düdük çaldığında oyun saati durur ve serbest atışlar saat dururken kullanılır; 3 saniye sayımı ise yalnız oyun saati çalışırken yapılır.[1][3] Son serbest atış başarısız olur ve top canlı kalırsa oyun saati, topa sahadaki bir oyuncu dokunduğunda yeniden çalışır.[1][3] Ribaundu alan takım topu ön sahada kontrol ettiği andan itibaren o takımın oyuncuları için sayım yeniden başlar.[1]
Serbest atış sırasında kısıtlamalı alanı süre değil yerleşim kuralları düzenler: ribaund yerlerindeki oyuncular top atıcının elinden çıkana kadar kısıtlamalı alana giremez; atıcı da top sepete girene ya da çembere değene kadar serbest atış çizgisine basamaz ve kısıtlamalı alana giremez.[1][3]
Hangi durumlarda oyuncuya izin verilir?
FIBA ve TBF kurallarına göre aşağıdaki durumlardaki oyuncuya izin verilmelidir:[1][3]
- Kısıtlamalı alanı terk etmeye çalışan oyuncu.
- Kendisi ya da takım arkadaşı atış halindeyken, top şut için elden çıkıyorken ya da yeni çıkmışken kısıtlamalı alanda bulunan oyuncu.
- Kısıtlamalı alanda arka arkaya 3 saniyeden az kaldıktan sonra şut atmak için alanda dripling yapan oyuncu.
3 saniye ihlalinin cezası nedir?
3 saniye bir ihlaldir. FIBA ve TBF kurallarında ihlalin cezası, kurallarda aksi belirtilmedikçe, topun ihlale en yakın yerden oyuna sokulmak üzere rakibe verilmesidir; oyuna sokma arkalığın tam arkasından yapılmaz.[1][3]
NBA’de hücum 3 saniyesinin cezası top kaybıdır; top rakibe, serbest atış çizgisi uzantısı hizasında yan çizgiden verilir.[5]
Örnek durumlarda karar ne olur?
| Durum | Kural | Sonuç |
|---|---|---|
| Alanda 2,5 saniye kalan oyuncu şut atar, top arkalığa ve çembere değmez, ribaundu o alır | FIBA/TBF | Geçerli oyun; yeni top kontrolü başlar[2][4] |
| Ön sahadan oyuna sokma sırasında top saha dışındaki oyuncunun elindeyken takım arkadaşı alanda 3 saniyeden fazla kalır | FIBA/TBF | Geçerli oyun; oyun saati başlamamıştır[2][4] |
| 3 saniyeden az kalan oyuncu dip çizgiden saha dışına çıkar, alana yeniden girer | FIBA/TBF | 3 saniye ihlali[2][4] |
| Bir ayağı çizginin üstünde, diğeri alan dışında duran oyuncu | FIBA/TBF | Alanın içinde sayılır; sayım sürer[1][3] |
| Top rakip tarafından vurularak uzaklaştırılır | NBA | İhlal oluşmaz[5] |
| Koridorda 3 saniyeden az kalmış oyuncu topu alır, savunmacıyı geriye iterek daha iyi pozisyon arar | NBA | Hücum 3 saniyesi ya da hücum faulü[5] |
| Oyuncu pas verip hemen koridordan çıkar | NBA | Düdük çalınmaz[5] |
NBA’de 3 saniye kuralı farklı mı?
Temel yasak aynıdır, ama alanın tanımı, izinlerin dili ve ceza farklıdır. NBA’de yasak bölge, serbest atış koridorunun dip çizgi ile serbest atış çizgisinin uzak kenarı arasındaki kısmıdır; dip çizgi bu tanımda saha dışına doğru 4 fit (hayali olarak) uzatılır.[5] FIBA izinleri “verilmelidir” diye zorunlu tutar, NBA ise şut eylemindeki ya da alandan çıkmak üzere olan oyuncuya izin “verilebilir” der.[1][5] NBA’nin kural yorumları, süresini aşan hücum oyuncusuna izin verilmemesini, onu uzun süre kontrol edemeyen savunmacının elle kontrole (hand-check) yönelmesiyle açıklar.[5]
| Konu | FIBA / TBF | NBA |
|---|---|---|
| Bölge | Kısıtlamalı alan, 2,45 m + 2,45 m genişlik[1][3] | 16 fitlik koridor, dip çizgiden 4 fit dışarı uzatılmış[5] |
| Sayım koşulu | Ön sahada canlı top kontrolü ve çalışan oyun saati[1] | Ön sahada top kontrolü[5] |
| İzinler | Zorunlu (“verilmelidir”)[1] | Takdire bağlı (“verilebilir”)[5] |
| Hücum ihlalinin cezası | İhlale en yakın yerden rakibe oyuna sokma[1] | Top kaybı; serbest atış çizgisi hizasından yan çizgide rakibe[5] |
| Savunma 3 saniyesi | Kurallarda böyle bir madde yok[1] | Var; cezası teknik faul[5] |
Savunma oyuncusu için 3 saniye kuralı var mı?
FIBA ve TBF kurallarında yok. Madde 26 yalnız takımı topu kontrol eden oyuncuyu bağlar; savunma oyuncusunun kısıtlamalı alanda kalmasına süre sınırı koyan bir madde bulunmaz.[1][3] NBA’de ise ayrı bir savunma 3 saniyesi kuralı vardır: koridorda ya da dip çizginin 4 fit gerisine uzanan alanda duran savunma oyuncusu, 3 saniye içinde bir rakibi kol mesafesinde aktif olarak savunmalıdır. Şut eylemi, takımın top kontrolünü kaybetmesi ya da savunmacının koridoru tamamen terk etmesi gibi durumlarda sayım askıya alınır.[5] İhlalde teknik faul verilir; hücum takımı topu yan çizgiden kullanır ve şut saati durduğu değerde ya da 14 saniyede, hangisi büyükse, devam eder.[5]
