Averaj sözlükte hangi anlamlara gelir?
Güncel Türkçe Sözlük (TDK), kökenini Fransızca avérage diye gösterdiği maddeye iki anlam verir: birincisi “ortalama”, spor alanındaki ikincisi “sayı farkı”.[1] “Sayı farkı” maddesinin metni şöyledir: “Futbol vb. karşılaşmalarda bir takımın elde ettiği sayılarla karşı takımın elde ettiği sayılar arasındaki fark; averaj.”[1] Futbolda bu sayılar goldür. Türkiye Futbol Federasyonu’nun (TFF) Futbol Müsabaka Talimatı da aynı kavramı “gol averajı” adıyla kullanır.[2]
Genel averaj ile ikili averaj arasındaki fark nedir?
Genel averaj, bir takımın sıralamadaki bütün maçlarında attığı gol sayısından yediği gol sayısının çıkarılmasıyla bulunur. Talimat bu değeri “genel puantajdaki gol averajı” diye anar.[2] Sonuç artı, sıfır ya da eksi olabilir; eksi averaj takımın attığından çok gol yediğini gösterir.
İkili averaj ise yalnız puanı eşit takımları ilgilendirir. TDK’ye göre ikili averaj, aynı puana sahip iki takımın kendi aralarında oynadıkları maçların sonuçlarına bakılarak sağlanan üstünlüktür.[1] TFF talimatında bu inceleme iki adımdır: önce eşit takımların kendi aralarındaki maçlarda topladığı puana, puan da eşitse o maçlardaki gol averajına bakılır.[2]
Varsayımsal bir örnek farkı gösterir: A ve B sezonu aynı puanla bitirsin, karşılaşmalarının birini A 2-1 kazansın, diğeri 1-1 bitsin. Kendi aralarındaki maçlarda A 4, B 1 puan topladığı için TFF sırasında A üstte yer alır; B’nin genel averajı daha iyi olsa bile sonuç değişmez.[2]
Süper Lig’de puan eşitliği hangi sırayla bozulur?
TFF’nin 2026–2027 Süper Lig Müsabakaları Statüsü puan eşitliği için ayrı bir sıra koymaz.[3] Futbol Müsabaka Talimatı’nın “Puan usulü ve averaj” başlıklı 9. maddesinin 2. fıkrası, müsabaka statülerinde aksi belirtilmedikçe uygulanır. Aynı maddeye göre galibiyet 3, beraberlik 1 puandır, yenilgiye puan verilmez.[2] Eşit puanlı takım sayısı ikiyse Madde 9/2-a şu sırayı izler:[2]
- İki takımın kendi aralarındaki maçlarda topladığı puan.
- Kendi aralarındaki maçlardaki gol averajı; bu maçlarda atılan gollerde eşitlik varsa deplasmanda fazla gol atan takım üstün sayılmaz.
- Genel puantajdaki gol averajı.
- Toplam atılan gol sayısı.
- Hükmen yenilgisi olmayan takımın üstünlüğü.
- Eşitlik yine sürerse iki takım arasında tek maçlık eleme usulüyle oynanan müsabaka.
Üç ya da daha fazla takım aynı puanda kalmışsa Madde 9/2-b’nin sekiz bendi geçerlidir:[2]
- Bu takımların yalnız birbirleriyle oynadığı maçlardan ayrı bir puan cetveli çıkarılır; o cetvelde eşit kalan takımlar arasındaki maç sonuçlarına tekrar bakılmaz.
- Ayrı cetveldeki puan üstünlüğü.
- Ayrı cetveldeki gol averajı; bu maçlarda atılan gollerde eşitlik varsa deplasmanda fazla gol atan takım üstün sayılmaz.
- Ayrı cetvelde daha fazla gol atmış olmak.
- Genel puan cetvelindeki averaj.
- Genel puan cetvelinde daha fazla gol atmış olmak.
- Hükmen yenilgisi olmayan takımın üstünlüğü.
- TFF’nin belirleyeceği esaslara göre ilgili takımlar arasında oynanacak müsabaka ya da müsabakalar.
Madde 9/3 ise TFF’ye gerekli gördüğü hallerde gol averajını uygulamama ya da başka biçimde uygulama yetkisi verir.[2] 16 Kasım 2026 itibarıyla TFF sitesindeki metne göre Madde 9/2, TFF Yönetim Kurulu’nun 9 Ağustos 2023 kararıyla değiştirilmiş ve 11 Ağustos 2023’te yürürlüğe girmiş haliyle uygulanır.[2] TFF’nin Süper Lig puan cetveli sayfasında, 16 Kasım 2026 itibarıyla, cetvelin altında şu not yer alır: “Futbol Müsabaka Talimatı’na göre takımların birbiriyle oynadıkları tüm müsabakalar tamamlandıktan sonra, eş puana sahip takımlar kendi aralarındaki müsabaka sonuçlarına göre sıralanacaktır.”[5]
UEFA Şampiyonlar Ligi’nde eşitlik hangi ölçütlerle bozulur?
2026/27 UEFA Şampiyonlar Ligi talimatına göre 36 kulüp tek bir lig sıralamasında yer alır ve her kulüp lig aşamasında sekiz farklı rakiple birer maç oynar; puanlama 3-1-0’dır (Madde 17.01 ve 17.03).[4] Lig aşaması sonunda puanlar eşitse Madde 18.01’deki on ölçüt sırayla uygulanır: genel averaj, atılan gol, deplasmanda atılan gol, galibiyet sayısı, deplasman galibiyeti, lig aşamasındaki rakiplerin toplam puanı, bu rakiplerin toplam averajı ve toplam attığı gol, disiplin puanı ve kulüp katsayısı.[4] Disiplin puanı lig aşamasında oyuncuların ve takım yetkililerinin gördüğü kartlardan hesaplanır: sarı kart 1, kırmızı kart 3, aynı maçta ikinci sarıdan atılma da 3 puan sayılır; düşük puanlı kulüp üstte yer alır.[4] Listede kendi aralarındaki maçlar ölçütü yoktur.[4]
Süper Lig ile Şampiyonlar Ligi’nin sırası nasıl ayrılır?
| Sıra | Süper Lig (TFF Futbol Müsabaka Talimatı Md. 9/2-a) | UEFA Şampiyonlar Ligi lig aşaması (2026/27 Md. 18.01) |
|---|---|---|
| 1 | Kendi aralarındaki maçlarda puan[2] | Genel averaj[4] |
| 2 | Kendi aralarındaki maçlarda averaj (ikili averaj)[2] | Atılan gol[4] |
| 3 | Genel averaj[2] | Deplasmanda atılan gol[4] |
| 4 | Atılan gol[2] | Galibiyet sayısı[4] |
| 5 | Hükmen yenilgisi olmamak[2] | Deplasman galibiyeti sayısı[4] |
| 6 | Tek maçlık eleme müsabakası[2] | Rakiplerin toplam puanı[4] |
| 7 | — | Rakiplerin toplam averajı[4] |
| 8 | — | Rakiplerin toplam attığı gol[4] |
| 9 | — | Disiplin puanı (düşük olan üstte)[4] |
| 10 | — | Kulüp katsayısı[4] |
İki düzenleme üç noktada ayrılır. TFF ikili sonuçla başlar, UEFA lig aşamasında genel averajla. TFF kendi aralarındaki maçlarda deplasman golüne üstünlük tanımaz, UEFA ise deplasmanda atılan golü üçüncü ölçüt sayar.[2][4] Son basamakta TFF eşitliği sahada bir maçla, UEFA ise disiplin puanı ve kulüp katsayısıyla bozar.[2][4]
Eleme maçlarında averaj kullanılır mı?
Averaj, puan usulüyle oynanan liglerin sıralama ölçüsüdür. TFF talimatının 10. maddesinde eleme usulü ayrı bir sistemdir: yenilenler elenir, yenenler birbiriyle karşılaşır ve en son galip belirlenir.[2] Eleme usulünde puan cetveli olmadığından Madde 9’daki puan eşitliği sırası (ikili ve genel averaj dahil) uygulanmaz. 2026/27 UEFA Şampiyonlar Ligi talimatının eleme maddesi (21.01) de deplasman golüne ayrı bir ağırlık vermez.[4] Berabere biten bir eşleşmenin nasıl sonuçlandığı play-off maddesinde anlatılır.
