Bir takımda kaç libero olabilir?
Her takım, müsabaka cetveline yazılan oyuncular arasından en fazla iki oyuncuyu özel savunma oyuncusu “libero” olarak belirleyebilir.[1][2] FIVB, büyükler dünya ve resmi müsabakalarında cetvelde 12’den fazla oyuncu varsa takım listesinde iki libero bulunması zorunludur.[1] Oyun alanındaki libero “aktif libero”, varsa diğeri “ikinci libero”dur; bir takımın oyun alanında aynı anda yalnız bir libero bulunabilir.[1] Liberoların tümü maçtan önce cetvelde liberolara ayrılan özel bölümlere yazılır.[1]
Libero hangi hareketleri yapamaz?
Liberonun görevleri bir arka hat oyuncusu olmakla sınırlıdır.[1] Kısıtlamaların tamamı ve kimi bağladıkları aşağıdaki çizelgededir.
| Hareket | Kimi bağlar | Koşul | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Servis | Libero | Her durumda | Yasak (19.3.1.3)[1] |
| Blok ve blok teşebbüsü | Libero | Her durumda | Yasak (19.3.1.3)[1] |
| Hücum vuruşu | Libero | Temas anında top file üst kenar seviyesinin tamamen üzerinde | Oyun alanı ve serbest bölge dahil hiçbir yerden tamamlanamaz (19.3.1.2)[1] |
| Liberonun ön bölgeden attığı parmak pası | Hücum eden takım arkadaşı | Top file üst kenar seviyesinin tamamen üzerinde | Hücum vuruşu tamamlanamaz (19.3.1.4)[1] |
| Liberonun ön bölge dışından attığı parmak pası | Hücum eden takım arkadaşı | Kısıtlama yok | Hücum vuruşu serbestçe tamamlanabilir (19.3.1.4)[1] |
Ön bölge, orta çizginin tam ortası (ekseni) ile ondan 3 m geride çizilen hücum çizgisinin arka kenarı arasındaki alandır; yan çizgilerin dışında serbest bölgenin sonuna kadar uzandığı kabul edilir.[1] Hakem yönergelerine göre liberonun hücum vuruşu hatası ancak vuruş tamamlandığında oluşur: top filenin dikey düzlemini tamamen geçmiş ya da rakip oyunculardan birine değmiş olmalıdır.[3]
Libero ön hatta geçerse ne olur?
Pozisyonlar numaralıdır: 4, 3 ve 2 ön hat, 5, 6 ve 1 arka hat pozisyonlarıdır. Servis karşılayan takım servis hakkını kazandığında oyuncuları saat yönünde bir pozisyon döner.[1] Bu dönüşle 5 numaradan 4 numaraya, yani ön hatta geçecek olan libero orada oynayamaz; yerine değiştiği oyuncu sahaya geri döner.[1][3] Hakem yönergelerine göre 4 numaralı pozisyona dönen libero değiştirilmemişse birinci hakem servis için düdük çalmaz, takıma hatırlatır ve gerekirse geciktirme yaptırımı uygular.[3] Bir ihtar yaptırımı takımın rotasyon yapmasına ve liberonun 4 numaralı pozisyona geçmesine yol açarsa, iki libero değişimi arasında tamamlanmış ralli bulunması şartı aranmaz.[1]
Libero değişimi oyuncu değişikliği sayılır mı?
Hayır. Libero değişimleri oyuncu değişikliği sayılmaz ve sayıca sınırsızdır; ancak liberoyla ilgili iki değişim arasında tamamlanmış bir ralli olmalıdır. Aktif libero devam edemez hale gelip ralli tamamlanamadan bittiğinde bu şart aranmaz.[1] İki işlem arasındaki farklar şunlardır:
| Konu | Oyuncu değişikliği | Libero değişimi |
|---|---|---|
| Sayı sınırı | Set başına en fazla 6 (15.1)[1] | Sınırsız; iki değişim arasında tamamlanmış ralli (19.3.2.1)[1] |
| Kim girebilir | Başlangıç oyuncusu sette bir kez çıkar ve yalnız kendi diziliş pozisyonuna bir kez döner; yedek yalnız aynı başlangıç oyuncusuyla yer değiştirir (15.6)[1] | Liberoyla yer değiştiren oyuncu iki liberodan birinin yerine dönebilir; aktif liberonun yerine yalnız onunla yer değiştiren oyuncu ya da ikinci libero geçer (19.3.2.2)[1] |
| Nerede yapılır | Oyuncu değiştirme bölgesi (15.10.1)[1] | Libero değişim bölgesi: serbest bölgenin takım sıraları tarafında, hücum çizgisi uzantısından dip çizgiye kadar olan kısım (1.4.4, 19.3.2.7)[1] |
| Ne zaman | Duraklama sırasında, talep edilerek (15.10.3)[1] | Top oyun dışındayken ve servis düdüğünden önce (19.3.2.4)[1] |
| Kayıt | Yazı hakemi müsabaka cetveline kaydeder (15.5.1)[1] | Libero takip çizelgesi ya da elektronik müsabaka cetveli (19.3.2.8)[1] |
Her setin başında libero, yardımcı hakem başlangıç dizilişini kontrol edip değişime onay verene kadar oyun alanına giremez.[1] Servis düdüğünden sonra ama servis vuruşundan önce yapılan geç libero değişimi reddedilmez; ralliden sonra oyundaki kaptana tekrarının geciktirme yaptırımı getireceği hatırlatılır. Sonraki geç değişimlerde oyun hemen durdurulur ve takıma geciktirme yaptırımı verilir.[1]
Kurala aykırı libero değişimi, kurala aykırı oyuncu değişikliği gibi değerlendirilir.[1][3] İki değişim arasında tamamlanmış ralli olmaması ya da liberonun yer değiştirdiği oyuncu veya ikinci libero dışında biriyle yer değiştirmesi bu kapsamdadır. Hata bir sonraki ralli başlamadan fark edilirse hakemler durumu düzeltir ve takıma geciktirme yaptırımı verilir.[1] Servis vuruşundan sonra fark edilirse rakip takıma bir sayı ve servis verilir, değişiklik düzeltilir ve hatalı takımın hata anından sonra kazandığı sayılar iptal edilir; rakibin sayıları geçerli kalır.[1]
Libero nasıl bir forma giyer?
Libero, takımın diğer oyuncularının formalarındaki renklerden farklı, baskın renkte bir forma giymek zorundadır ve bu forma takımın diğer oyuncularından açıkça ayırt edilecek biçimde zıt olmalıdır.[1] İki libero hem takımdan hem birbirinden farklı formalar giyebilir.[1][3] Libero formaları takımın diğer üyeleriyle aynı şekilde numaralandırılır; yeniden belirlenen libero forma yerine yelek ya da üstlük giyebilir. FIVB’nin dünya ve resmi müsabakalarında ise yeniden belirlenen libero, kendi numarasını taşıyan ve mümkünse orijinal liberoyla aynı model ve renkte bir tişört giymelidir.[1]
Libero sakatlanırsa ya da oynayamazsa ne olur?
Libero oyundan çıkarma, diskalifiye, sakatlık ya da hastalık nedeniyle devam edemez hale gelirse ya da koç (yokluğunda yardımcı koç veya oyundaki kaptan) liberonun oynayamayacağını bildirirse “yeniden belirleme” kuralları uygulanır.[1]
- Tek liberolu takım: Koç, liberonun yer değiştirdiği oyuncu dışında, o anda oyun alanında olmayan herhangi bir oyuncuyu maçın geri kalanı için libero olarak belirleyebilir. Yerine yenisi belirlenen libero maçın kalanında oynayamaz.[1] Yeni libero belirlemek koç için bir seçenektir, zorunluluk değildir.[3]
- İki liberolu takım: Liberolardan biri devam edemezse takım tek liberoyla oynar; ikinci libero da devam edemez hale gelmedikçe yeniden belirleme yapılmaz.[1] Oyundan çıkarma ya da diskalifiye cezası alan liberonun yerine hemen ikinci libero geçer.[1]
Hakem yönergeleri iki durumu birbirinden ayırır. Liberonun oynayamaz hale gelmesi takımın elinde değildir; yeni libero gecikmeden belirlenirse hemen ve doğrudan sahaya girebilir. Liberonun oynayamaz ilan edilmesi ise takımın kararıdır; bu durumda önce liberonun yerine geçtiği oyuncu sahaya döner, yeni libero ancak bir tamamlanmış ralliden sonra bir arka hat oyuncusunun yerine girebilir.[3]
Libero kaptan olabilir mi?
Evet. Kurallara göre liberolar takım kaptanı ya da oyundaki kaptan olabilir.[1] Hakem yönergeleri liberonun bunun yerine koç olarak da görev yapabileceğini belirtir.[3] Koç takım kaptanını yeni libero olarak belirlemek isterse, takım kaptanı da yeni libero olabilir.[1]
