Tie-break ne zaman oynanır?
Standart tie-break, “tie-break seti” usulüyle oynanan sette oyun skoru 6-6 olduğunda oynanır. Bu usulde seti, altı oyuna rakibine en az iki oyun farkla ilk ulaşan oyuncu ya da takım kazanır; skor 6-6 olursa seti tie-break belirler.[1] Diğer usul olan “avantajlı set”te tie-break yoktur ve set, iki oyun fark oluşana kadar sürer.[1] Hangi usulün uygulanacağı turnuvadan önce duyurulur; tie-break seti seçilirse son setin tie-break seti mi, avantajlı set mi olacağı da ayrıca açıklanır.[1] Set tie-break’e geldiğinde sandalye hakemi “Game Smith, 6 games all. Tie-break” kalıbıyla anons yapar.[2]
Tie-break’te sayı nasıl sayılır ve kim kazanır?
Standart oyundaki 15, 30, 40 sayımı tie-break’te kullanılmaz; sayılar sıfır, 1, 2, 3 diye ilerler. İngilizce hakem anonsunda “Love” yerine “Zero” denir.[1][2] İlk yedi sayıyı rakibine en az iki sayı farkla alan oyuncu ya da takım hem oyunu hem seti kazanır. Skor 6-6 olursa oyun, fark iki olana kadar sürer (8-6, 9-7 gibi).[1] Tie-break 6-6 oyun skorunda oynandığı için set 7-6 biter; hakem tie-break sonunda “Game and set, 7-6” diye anons eder.[2]
Skorun söylenişi de değişir: standart oyunda önce servis atanın skoru söylenir, tie-break’te ise önce skor, ardından önde olanın adı söylenir (“2-1 Smith” gibi).[2]
Tie-break’te servisi kim, hangi sırayla atar?
İlk sayının servisini, servis sırası gelen oyuncu atar; sonraki iki sayının servisini rakip atar. Bundan sonra her oyuncu ya da takım, tie-break bitene kadar ikişer sayı servis atar.[1] Servis her sayıda sahanın öbür yarısından atılır; ilk servis sağ yarıdan yapılır.[1] Oyuncular her altı sayıda bir taraf değiştirir.[1] Aşağıdaki çizelge bu üç kuralı, ilk servisi A oyuncusunun attığı bir tie-break’in ilk 12 sayısına uygular.
| Sayı | Servisi atan | Sahanın yarısı | Not |
|---|---|---|---|
| 1 | A | Sağ | Tek servis |
| 2 | B | Sol | |
| 3 | B | Sağ | |
| 4 | A | Sol | |
| 5 | A | Sağ | |
| 6 | B | Sol | Bu sayıdan sonra taraf değişir |
| 7 | B | Sağ | |
| 8 | A | Sol | |
| 9 | A | Sağ | |
| 10 | B | Sol | |
| 11 | B | Sağ | |
| 12 | A | Sol | Bu sayıdan sonra taraf değişir |
Çiftlerde 2. ve 3. sayının servisini rakip takımın sıradaki servis oyuncusu atar; takım içindeki servis sırası set boyunca izlenen sırayla sürer.[1] Tie-break’te ilk servisi atan oyuncu ya da takım, bir sonraki setin ilk oyununda servis karşılar.[1]
Sırası olmadan servis atıldığı, çift sayıda sayı oynandıktan sonra fark edilirse hata hemen düzeltilir; tek sayıda sayı oynandıktan sonra fark edilirse servis sırası değişmiş haliyle kalır. İki durumda da o ana kadar oynanan sayılar geçerlidir.[1]
Tie-break’te oyuncular ne zaman taraf değiştirir?
Standart usulde taraf her altı sayıda bir değiştirilir. Tie-break sırasında taraf değişiminde dinlenme verilmez, oyun kesintisiz sürer.[1] ITF’nin onayladığı alternatif usulde ise ilk sayıdan sonra, ardından her dört sayıda bir taraf değiştirilir.[1]
Set 7-6 bittiğinde toplam oyun sayısı 13’tür. ITF kurallarına göre toplam oyun sayısı tek olan setin sonunda taraf değiştirildiği için yeni set öbür tarafta başlar.[1] Top değişimi zamanı tie-break’in başına denk gelirse toplar değiştirilmez; değişim bir sonraki setin ikinci oyununa ertelenir. Top değişimi hesabında tie-break bir oyun sayılır.[1]
Maç tie-break’i ve final seti tie-break’i nedir?
Maç tie-break’i, setler 1-1 (beş setlik maçta 2-2) olduğunda karar setinin yerine oynanan tek bir tie-break oyunudur. Final seti tie-break’i ise karar seti oynanırken oyun skoru 6-6 olduğunda maçı belirler. İkisinde de tie-break’i kazanan maçı kazanır.[1] Normal tie-break Kural 5b’de, diğerleri kuralların Ek VI’sında onaylı alternatif yöntem olarak tanımlanır:
| Tür | Ne zaman oynanır | Kazanma eşiği |
|---|---|---|
| Normal tie-break | Tie-break setinde oyun skoru 6-6 iken | 7 sayı, en az 2 fark[1] |
| Kısa set tie-break’i | Kısa setlerde oyun skoru 4-4 iken (sanksiyon kurumu isterse 3-3); 5 sayılık usul yalnız kısa set oynanırken kullanılabilir | 5 sayı; skor 4-4 olursa karar sayısı[1] |
| Maç tie-break’i | Setler 1-1 ya da 2-2 iken, karar setinin yerine | 7 ya da 10 sayı, en az 2 fark[1] |
| Final seti tie-break’i | Karar setinde oyun skoru 6-6 iken | 10 sayı, en az 2 fark[1] |
Maç tie-break’i son setin yerine oynandığında başlangıçtaki servis sırası sürer, öncesinde 120 saniyelik set arası verilir ve top değişimi zamanı gelmiş olsa bile toplar değiştirilmez. Çiftlerde takım içindeki servis ve karşılama sırası, set başında olduğu gibi değiştirilebilir.[1] On sayılık maç tie-break’i başlamadan önce hakem bunu seyirciye duyurur.[2]
Grand Slam ve ATP maçlarında hangi tie-break oynanır?
Grand Slam turnuvalarında ITF kurallarındaki tie-break’ler eleme ve ana tablolarda kullanılabilir; son sette 10 sayılık tie-break oynanır. Erkekler tekler ana tablo maçları beş set, diğer maçlar ise turnuva aksini belirlemedikçe üç set üzerinden oynanır.[3] ATP turnuvalarında tekler maçları, finaller dahil, üç tie-break seti üzerinden oynanır; yani son sette de 6-6’da normal tie-break oynanır. Çiftlerde iki tie-break seti oynanır, setler 1-1 olursa maçı 10 sayılık maç tie-break’i belirler ve oyunlarda avantaj kullanılmaz (no-ad).[4]
| Turnuva ve maç | Maç uzunluğu | Son set |
|---|---|---|
| Grand Slam, erkekler tekler ana tablo | 5 set | 6-6’da 10 sayılık tie-break[1][3] |
| Grand Slam, diğer maçlar | 3 set (turnuva aksini belirlemedikçe) | 6-6’da 10 sayılık tie-break[1][3] |
| ATP tekler | 3 tie-break seti | 6-6’da 7 sayılık tie-break[4] |
| ATP çiftler | 2 tie-break seti | 1-1’de set yerine 10 sayılık maç tie-break’i[4] |
ATP kurallarına göre elektronik çizgi incelemesi kullanılan maçlarda, her setin tie-break’inde oyunculara birer ek itiraz hakkı verilir.[4]
Voleybolda tie-break ne demek?
Türk spor basınında, voleybolda setler 2-2 olduğunda oynanan beşinci set için “tie-break seti” adı da kullanılır; örneğin Anadolu Ajansı “tie-break setini 15-11 ile hanesine yazdıran”, İstiklal gazetesi “15 sayı alan ekibin maçı kazanacağı Tie-Break setini” ifadelerine yer vermiştir.[6][7] Resmi kural metninde bu setin adı “netice seti”dir: en az iki sayı farkla 15 sayı üzerinden oynanır, önde olan takım 8. sayıya ulaşınca takımlar saha değiştirir ve set başlamadan önce yeni bir kura atışı yapılır.[5] Voleybolun diğer temel kuralları Voleybol kuralları nelerdir? maddesinde anlatılır.
