Ofsayt pozisyonu nedir?
Ofsayt pozisyonunda bulunmak tek başına kural ihlali değildir.[1] Bir oyuncunun ofsayt pozisyonunda sayılması için iki koşul birlikte gerçekleşmelidir: başının, gövdesinin ya da ayaklarının bir bölümü rakip yarı sahada bulunmalı (orta saha çizgisi hariç) ve aynı bölüm rakip kale çizgisine hem toptan hem de sondan ikinci rakip oyuncudan daha yakın olmalıdır.[1]
Eller ve kollar, kaleciler dahil hiçbir oyuncu için hesaba katılmaz; ofsayt değerlendirmesinde kolun üst sınırı koltuk altının alt hizası kabul edilir.[1] Sondan ikinci rakip oyuncuyla ya da son iki rakip oyuncuyla aynı hizada olan oyuncu ofsayt pozisyonunda değildir.[1] Kural “sondan ikinci savunmacı” değil “sondan ikinci rakip oyuncu” der; kaleci de bu sayıma girer.[1] Sözcük Türkçeye İngilizce off side ifadesinden geçmiştir.[7]
Ofsayt pozisyonundaki oyuncu ne zaman cezalandırılır?
Konum, top bir takım arkadaşı tarafından oynandığı ya da topa dokunulduğu anda değerlendirilir. Bu anda topla ilk temas noktası esas alınır; kalecinin elle attığı toplarda ise son temas noktasına bakılır.[1] O anda ofsayt pozisyonunda olan oyuncu yalnız oyuna aktif olarak katılırsa cezalandırılır. Kural 11.2 aktif katılımı üç başlıkta sayar:[1]
- Oyuna müdahale: takım arkadaşının pas verdiği ya da dokunduğu topu oynamak veya topa dokunmak.[1]
- Rakibe müdahale: rakibin görüş hattını açıkça kapatarak topu oynamasını engellemek, rakiple topa mücadele etmek, yakındaki topu açıkça oynamaya çalışırken rakibi etkilemek ya da rakibin topu oynama imkanını açıkça etkileyen belirgin bir hareket yapmak.[1]
- Avantaj elde etme: kale direğinden, üst direkten, maç görevlilerinden ya da rakipten dönen veya sapan topu, ya da herhangi bir rakibin bilerek kurtardığı topu oynamak veya bu durumda rakibe müdahale etmek.[1]
Kural faulle çakışan durumları da sıraya koyar. Ofsayt pozisyonundaki oyuncu topu oynamaya ya da mücadeleye girmeden önce faule uğrarsa faul önce gerçekleştiği için faul cezalandırılır. Topu oynamaya başlamış ya da mücadeleye girmiş oyuncuya faul yapılırsa ofsayt önce gerçekleştiği için ofsayt cezalandırılır.[1]
Rakip topa oynarsa ofsayt kalkar mı?
Rakibin bilerek oynadığı topu (bilerek elle oynama dahil) alan ofsayt pozisyonundaki oyuncu avantaj elde etmiş sayılmaz. Tek istisna rakibin bilerek yaptığı kurtarmadır; kurtarmadan dönen topu oynayan oyuncu cezalandırılır.[1]
IFAB’a göre bilerek oynama, oyuncunun topu kontrol edip pas verme, topu sahiplenme ya da uzaklaştırma imkanına sahip olmasıdır. Pas ya da uzaklaştırma başarısız olsa bile oynama bilerek yapılmış sayılır.[1] Hakem bunu şu göstergelerle değerlendirir: top uzaktan geldi ve oyuncu topu net gördü mü, top hızlı mıydı, yönü beklenmedik miydi, oyuncunun vücut hareketini ayarlayacak zamanı oldu mu. Yerde giden top havadaki topa göre daha kolay oynanır.[1] Kurtarma ise kaleye giden ya da kaleye çok yakın geçen topu, ceza alanındaki kaleci dışında el ve kol kullanmadan durdurmak veya durdurmaya çalışmaktır.[1]
Hangi durumlarda ofsayt olmaz?
Oyuncu topu doğrudan kale vuruşundan, taç atışından ya da köşe vuruşundan alırsa ofsayt ihlali olmaz.[1] Kural 11.3’te sayılan istisnalar bu üçüdür; serbest vuruş bu listede yer almaz.[1] Bunların dışında, top oynandığı anda kendi yarı sahasında bulunan, toptan geride duran ya da sondan ikinci rakip oyuncuyla aynı hizada olan oyuncu ofsayt pozisyonunda değildir.[1]
| Durum (top takım arkadaşından çıktığı an) | Karar | Dayanak |
|---|---|---|
| Hücumcu sondan ikinci rakiple aynı hizada | Ofsayt pozisyonu yok | 11.1[1] |
| Hücumcunun yalnız kolu rakip çizgisini geçmiş | Kol hesaba katılmaz, ofsayt pozisyonu yok | 11.1[1] |
| Hücumcu kendi yarı sahasında, top önüne atılıyor | Ofsayt pozisyonu yok | 11.1[1] |
| Taç atışı doğrudan ofsayt pozisyonundaki oyuncuya | İhlal yok | 11.3[1] |
| Şut direkten döner, ofsayt pozisyonundaki oyuncu golü atar | Ofsayt (avantaj elde etme) | 11.2[1] |
| Kalecinin kurtardığı top ofsayt pozisyonundaki oyuncuya düşer | Ofsayt (bilerek kurtarma istisnası) | 11.2[1] |
| Savunmacı topu kontrollü oynar ama hatalı pası ofsayt pozisyonundaki oyuncuya gider | İhlal yok (bilerek oynama) | 11.2[1] |
| Ofsayt pozisyonundaki oyuncu kalecinin görüşünü açıkça kapatır | Ofsayt (rakibe müdahale) | 11.2[1] |
Pasif ofsayt ne demek?
Pasif ofsayt, Türk Dil Kurumu sözlüğünde “ofsayt” maddesinin birleşik sözcükleri arasında yer alır. Sözlük onu, ofsayt durumundaki oyuncunun topa hamle yapmadığı için ofsayt sayılmaması durumu olarak tanımlar.[7] Oyun Kuralları bu adı kullanmaz. Kuraldaki karşılığı iki hükmün birleşimidir: ofsayt pozisyonunda bulunmak tek başına ihlal değildir ve oyuncu yalnız Kural 11.2’deki üç biçimde oyuna aktif olarak katılırsa cezalandırılır.[1]
Bu yüzden “topa hamle yapmamak” kural açısından tek başına yeterli değildir. Topa hiç dokunmayan oyuncu da rakibin görüş hattını açıkça kapatırsa ya da rakiple topa mücadele ederse rakibe müdahale etmiş olur ve ofsayt çalınır.[1] Kural ayrıca ofsayt pozisyonunda, hareketli ya da duran bir oyuncunun rakibinin yolunda bulunup onun topa doğru hareketini engellemesini, rakibin topu oynama imkanını ya da topa mücadelesini etkiliyorsa ofsayt ihlali sayar.[1]
Ofsayt ihlalinin cezası nedir?
Ofsayt ihlalinde hakem, ihlalin gerçekleştiği yerden rakip takıma endirekt serbest vuruş verir; ihlal oyuncunun kendi yarı sahasında gerçekleşse de kural aynıdır.[1] Kural 11.4 sahayı terk eden oyuncular için de hüküm içerir:
- Hakemin izni olmadan oyun alanından çıkan savunma oyuncusu, oyunun bir sonraki duraklamasına ya da savunan takım topu orta saha çizgisine doğru oynayıp top ceza alanının dışına çıkana kadar kale çizgisinde veya taç çizgisinde sayılır. Bilerek çıktıysa top oyun dışına çıktığında ihtar alır.[1]
- Hücum oyuncusu oyuna katılmamak için oyun alanının dışına adım atabilir. Kale çizgisinden geri girip aynı süre içinde oyuna katılırsa kale çizgisinde konumlanmış sayılır.[1]
- Top kaleye girerken direkler arasında, kalenin içinde hareketsiz duran hücum oyuncusu ofsayt ya da Kural 12 ihlali yapmadıkça gol geçerlidir.[1]
Ofsayt kararında teknoloji nasıl kullanılır?
2026/27 değişiklikleriyle Kural 5’e, müsabakaların hakemin karar vermesine ya da kararını değiştirmesine yardım için ofsayt konusunda da teknoloji kullanabileceği hükmü eklendi; buna yarı otomatik ofsayt teknolojisi (SAOT) dahildir.[2] IFAB sözlüğü SAOT’u, ofsayt pozisyonlarıyla ilgili bilgiyi anında video yardımcı hakeme (VAR), gelişmiş sürümünde doğrudan yardımcı hakemlere ileten teknoloji olarak tanımlar.[2]
Türkiye’de TFF, yarı otomatik ofsayt sisteminin Süper Lig’de sezonun ikinci yarısında 20. hafta maçlarından itibaren kullanılacağını 12 Ocak 2024’te duyurdu. Duyuruya göre sistem oyuncuları iskelet yapılarındaki 29 noktadan tarar, görüntüleri VAR merkezine iletir ve karar yayıncı aracılığıyla üç boyutlu animasyonla gösterilir.[4] TFF Başkanı’nın 2026-2027 sezon mesajında, kullanılan yarı otomatik ofsayt sisteminin Advanced VAR sistemiyle daha ileri bir seviyeye taşınacağı belirtildi.[5] TFF Merkez Hakem Kurulu, 1 Temmuz 2026’dan itibaren geçerli 2026/27 Oyun Kuralları metnini yayımlamıştır.[3]
Ofsayt kuralı değişecek mi?
IFAB’ın 2026/27 değişiklik özetinde Kural 11 için bir değişiklik maddesi yoktur; ofsayt, Kural 5’teki teknoloji hükmünde ve sözlükteki SAOT ile “yeniden başlama konumu” tanımlarında anılır.[2] FIFA ise IFAB onayıyla, Kanada Premier Ligi’nin 4 Nisan 2026’da başlayan sezonunda “daylight” (boşluk) adlı bir ofsayt denemesi yürütüldüğünü duyurdu. Denemede oyuncu, ancak kendisiyle savunmacı arasında boşluk varsa ofsayt sayılır.[6] Bu bir deneme uygulamasıdır; yürürlükteki Kural 11 metni aynı hizadaki oyuncuyu zaten ofsayt saymaz, ama oyuncunun herhangi bir bölümü önde olduğunda ofsayt pozisyonunu kabul eder.[1]
